حجتالاسلام دکتر کریم خانمحمدی در پیشنشست «اربعین حسینی و رسالت نبوی» که به همت کمیته فرهنگی آموزشی ستاد اربعین، پنجشنبه ۸ مرداد در کربلای معلی برگزار شد، با اشاره به حدیث شریف «حسین منی و انا من حسین»، اظهار کرد: برای تبیین نسبت امام حسین(ع) با پیامبر اکرم(ص) میتوان از چند استعاره بهره گرفت که نخستین آنها استعاره «سراج و نور» است.
وی افزود: قرآن کریم پیامبر اکرم(ص) را «سراج منیر» معرفی میکند و در روایات نیز این نور در اهلبیت(ع) استمرار یافته است. پیامبر اکرم(ص) در روایات، خود را مصداق «سراج» معرفی کرده و امیرالمؤمنین(ع)، حضرت زهرا(س)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) نیز هر یک در امتداد این نور الهی معرفی شدهاند. از این منظر، امام حسین(ع) نیز چراغ هدایت امت اسلامی است.
مدیر گروه فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم(ع) با بیان اینکه برای فهم صحیح نهضت عاشورا باید از نگاه صرفاً تاریخی عبور کرد، گفت: سالها درباره روایات مربوط به عاشورا پژوهش کردم تا بتوانم میان روایاتی که در ظاهر متفاوت به نظر میرسند، جمعبندی ارائه دهم و به این نتیجه رسیدم که بهترین راه تبیین عاشورا، نگاه به آن همانند قرآن کریم است.
وی ادامه داد: همانگونه که قرآن دارای مرحله نزول و مرحله تحقق در جامعه است، عاشورا نیز چنین ویژگیای دارد؛ تحقق این حادثه برای تکمیل دین ضروری بود و امام حسین(ع) مأمور اجرای این برنامه الهی در عرصه تاریخ شد.
خانمحمدی با تشبیه عاشورا به یک «سناریوی الهی» اظهار کرد: برای حفظ حقیقت دین، وقوع این حادثه اجتنابناپذیر بود و امام حسین(ع) نقش اصلی آن را ایفا کرد. حضرت زینب(س)، حضرت علیاکبر(ع)، حضرت قاسم(ع) و دیگر یاران امام نیز هر کدام در ماندگاری این نهضت نقشی اساسی داشتند.
وی با اشاره به دیدگاه شهید مطهری درباره عاشورا افزود: اگر حضرت زینب(س) و دیگر بانوان حاضر در کربلا نبودند، پیام عاشورا به نسلهای بعد منتقل نمیشد. ترکیب سنی و اجتماعی حاضران در کربلا نیز به گونهای بود که همه انسانها در طول تاریخ بتوانند با این واقعه همذاتپنداری کنند.
مدیر گروه فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم(ع) سپس با رویکردی جامعهشناسانه به تحلیل نهضت عاشورا پرداخت و گفت: امام حسین(ع) دو الگوی متفاوت را در برابر یکدیگر قرار میدهد، جامعه نبوی به عنوان وضعیت مطلوب و جامعه اموی به عنوان وضعیت موجود و منحرف.
وی افزود: در نگاه امام حسین(ع)، در جامعه نبوی محور حکومت «امامت» است اما در حکومت بنیامیه «امارت» و سلطنت جایگزین آن شده است. در حکومت پیامبر اکرم(ص) و امیرالمؤمنین(ع)، مردم ولینعمت و حاکم خدمتگزار آنان است، اما در حکومت اموی، مردم به رعیت و ابزار قدرت تبدیل میشوند.
خانمحمدی ادامه داد: در عرصه فرهنگی نیز جامعه نبوی بر محور قرآن و آموزههای الهی اداره میشود، در حالی که در حکومت بنیامیه، خواست حاکم جایگزین معیارهای دینی میشود و استبداد بر جامعه حاکم میشود.
وی با اشاره به تفاوتهای اقتصادی این دو الگو تصریح کرد: در سیره پیامبر اکرم(ص)، بیتالمال متعلق به همه مردم است و حاکم هیچ امتیاز ویژهای نسبت به دیگران ندارد، اما در حکومت اموی، رانت، تبعیض و ویژهخواری جای عدالت را میگیرد.
مدیر گروه فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم(ع) تأکید کرد: سراج بودن منحصر به پیامبر اکرم(ص) و امام حسین(ع) نیست، بلکه هر انسان مؤمن میتواند به اندازه ظرفیت خود چراغ هدایت جامعه باشد.
وی با اشاره به گفتوگوی خود با یکی از جوانان عراقی درباره شرایط ایران، اظهار کرد: همانگونه که شهادت امام حسین(ع) موجب بیداری امت اسلامی شد، شهادت رهبر انقلاب نیز موجب افزایش آگاهی و بیداری مردم ایران شد.
خانمحمدی با استناد به خطبه منا، یکی از عوامل شکلگیری حکومت بنیامیه را کوتاهی خواص در انجام فریضه امر به معروف و نهی از منکر دانست و گفت: امام حسین(ع) معتقد بود منفعتطلبی، ویژهخواهی و سکوت نخبگان، زمینه انحراف جامعه اسلامی را فراهم کرد.
وی افزود: راهکار امام حسین(ع) برای جلوگیری از تکرار چنین وضعیتی، هوشیاری دائمی نخبگان و انجام مسئولیتهای اجتماعی است، اما گاهی جامعه به مرحلهای میرسد که دیگر با سخن و نصیحت بیدار نمیشود و تنها ایثار و شهادت انسانهای بزرگ میتواند جامعه را احیا کند.
مدیر گروه فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم(ع) با بیان تحلیلی از نقش شهادت در بیداری جوامع اسلامی، گفت: امام حسین(ع) به این نتیجه رسیده بود که احیای اسلام جز با شهادت ایشان ممکن نیست و خون آن حضرت عامل زنده ماندن دین شد.
وی در ادامه با اشاره به تحلیل خود از شهادت رهبر انقلاب اسلامی، اظهار کرد: باور دارم همانگونه که امام حسین(ع) آگاهانه شهادت را برای احیای اسلام برگزید، شهادت رهبر انقلاب نیز نقشی احیاگر در بیداری امت اسلامی داشته و آثار آن در آینده بیش از پیش آشکار خواهد شد.
