خبرگزاری مهر، گروه استان ها – معصومه مجدم: قرآن کریم بهعنوان اساسنامه جاودانه امت اسلامی همواره مبنای راهبردهای فرهنگی نظام جمهوری اسلامی ایران بوده است اما آنچه تعیینکننده است، نحوه گذار از شعارهای کلی به الگوهای عملیاتی، بومی و قابل تکثیر در سطح جغرافیای کشور است. استان خوزستان با برخورداری از جمعیت کثیر قرآنی، مؤسسات پرشمار فعال، تشکلهای مردمی و ظرفیتهای هنری و رسانهای منحصربهفرد، همواره یکی از پایتختهای قرآنی کشور به شمار میرود با این حال، چالشهایی چون موازیکاری نهادی، پراکندگی منابع مالی، حمایتهای صرفاً ریالی و تولیدات کلیشهای، همیشه مانع شکوفایی تمامعیار این ظرفیت عظیم بوده است.
در این میان، تحول رویکرد سازمان تبلیغات اسلامی استان خوزستان از تصدیگری به تسهیلگری و هدایتگری فصل نوینی را در حکمرانی قرآنی این استان گشوده است. تکثیر الگوی موفق مرکز انوارالهدی بهعنوان تجربهای مبتنی بر ظرفیتهای بومی، ساماندهی بانک اطلاعاتی جامع فعالان قرآنی، تخصصیسازی فعالیتها، راهاندازی مجمع خیران قرآنی و اجرای طرح رصد و پایش مستمر مؤسسات، نشان میدهد نگاه این دستگاه از حمایتهای پراکنده به سمت انسجامبخشی، همافزایی و بهرهوری بهینه چرخش راهبردی پیدا کرده است.
در همین زمینه مرکز قرآنی انوارالهدی در شهرستان کارون از سال ۱۴۰۰ تاکنون با بهرهگیری از ۱۴ استاد مجرب، یک هزار و ۷۵۰ قرآنآموز در بازه سنی سه تا ۸۰ سال را تحت پوشش آموزشهای متنوع قرآنی قرار داده و موفق به پرورش ۳۴۰ حافظ قرآن کریم در سطوح مختلف شده است.
خبرگزاری مهر خوزستان به بررسی اجزا و مؤلفههای این نقشه راه قرآنی در خوزستان، مؤلفههای الگوی انوارالهدی، سازوکار هماهنگی میان نهادهایی چون اوقاف، ارشاد اسلامی و مجموعههای مردمی، و تحول در تولید محتوای قرآنی متناسب با زیستبوم استان پرداخته است که در پی میخوانید.
دستیابی به حکمرانی قرآنی
مدیرکل تبلیغات اسلامی خوزستان در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد:. دستیابی به حکمرانی قرآنی نظاممند و تکثیر الگوی موفق مرکز انوارالهدی یکی از اهداف اصلی و راهبردی سازمان هستند و تجربه این مرکز نشان داده با تکیه بر ظرفیتهای بومی و محلی میتوان به جریانسازی پایدار دست یافت.
حجت الاسلام مهدی اخوان صباغ ادامه داد: برای تکثیر این الگو در سایر شهرستانها، برنامه مشخصی مبتنی بر شناسایی و توانمندسازی ظرفیتهای بومی هر منطقه تدوین شده است و از تجربه این مرکز به عنوان یک الگوی عملیاتی برای سایر مناطق استفاده خواهد شد. در این راستا، گامهای اجرایی از جمله ساماندهی بانک اطلاعاتی جامع فعالان و مؤسسات قرآنی، تخصصیسازی فعالیتها به جای رویکردهای کلیشهای و راهاندازی مجمع خیرین قرآنی برای هدایت هدفمند منابع مالی در دستور کار قرار گرفته است.
وی به مدیریت موازیکاری و یکپارچهسازی فعالیتهای قرآنی اشاره کرد و گفت: مدیریت هماهنگی میان نهادهای مختلف از جمله اوقاف، فرهنگ و ارشاد اسلامی و مجموعههای مردمی با هدف کاهش موازیکاری، از دغدغههای جدی سازمان است.
مدیرکل تبلیغات اسلامی خوزستان با بیان اینکه تسهیلگری و هدایتگری به جای تصدیگری از جمله رویکردهای این دستگاه است، افزود: دارالقرآن به عنوان مرجع تجمع، هم افزایی و تسهیلگر امور اداری و برنامههای مؤسسات تعریف میشود.
حجت الاسلام اخوان صباغ به اجرای طرح رصد و پایش مستمر مؤسسات قرآنی برای شفافسازی فعالیتها و جلوگیری از هدررفت منابع اشاره و تأکید کرد: در این راستا به جای حمایتهای مالی صرف بر توانمندسازی مدیران مؤسسات و ارتقای کیفیت فعالیتها تمرکز شده است و این رویکرد، گامی اساسی در جهت انسجام بخشی به فعالیتهای قرآنی و بهرهوری بهینه از ظرفیتهای موجود به شمار میرود.
وی با اشاره به پیوند فعالیتهای قرآنی با راهبردهای امنیتی فرهنگی اشاره کرد و گفت: ترویج صحیح آموزههای قرآنی اساسیترین سپر در برابر جریانات نوظهور و فرقههای انحرافی است؛ بهترین راهکار برای پاسخگویی به شبهات و مقابله با این جریانات، توجه به قرآن و آموزههای آن است که در این خصوص برگزاری دورههای آموزشی ویژه مبلغان با محوریت تعمیق ایمان و نقد فرق ضاله، همکاری با نهادهایی همچون آموزش و پرورش و حوزههای علمیه برای آشنایی اقشار مختلف با راهکارهای مقابله با فرقههای انحرافی در دستور کار قرار گرفته است.
مدیرکل تبلیغات اسلامی خوزستان به ضرورت تحول در سیاستهای آموزشی و تبلیغی برای نسل جوان اشاره و عنوان کرد: خروج از تولیدات کلیشهای و حرکت به سمت تولیدات بومیسازی شده، نیازمند تحول اساسی است. همچنین برای تولید محتوای متناسب با زیست بوم استان باید از ظرفیت هنر و رسانه استان بهره برد که تولید برنامههایی همچون «روایت طف» و «الامه» با هدف پیوند مفاهیم دینی با زبان هنر و اقتضائات روز از جمله این موارد هستند لذا حمایت از مؤسساتی که در زمینههای خاص مانند تولید محتوای قرآنی، انیمیشن و آموزش قرآن به زبانهای مختلف فعالیت میکنند، ضرورت دارد.
حجت الاسلام اخوان صباغ با تأکید بر نقش محوری قرآن در تمامی برنامههای تحولی سازمان، ابراز امیدواری کرد که با اتکا به خداوند، بهرهگیری از ظرفیتهای عظیم مردمی و قرآنی استان، بتوان در مسیر تحقق اهداف ترسیم شده گامهای مؤثری برداشت و شاهد شکوفایی هرچه بیشتر فعالیتهای قرآنی در سطح استان بود.
شناسایی استعدادهای قرآنی
از سوی دیگر رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان کارون در گفتگو با خبرنگار مهر به فعالیت های مرکز قرآنی انوارالهدی این شهرستان اشاره کرد و گفت: این مرکز از سال ۱۴۰۰ فعالیت آموزشی و فرهنگی خود را با هدف گسترش فرهنگ نورانی قرآن کریم، ارتقای سطح دانش و مهارت های قرآنی اقشار مختلف جامعه و تربیت نیروهای متخصص قرآنی آغاز کرده که با حمایت این اداره و بهره گیری از اساتید مجرب، به ارائه آموزش های قرآنی برای خواهران و برادران در رده سنی ۳ تا ۸۰ سال می پردازد.
حجت الاسلام عبدالصمد آلبوزهر افزود: تاکنون یک هزار و ۷۵۰ قرآن آموز در رشته های متنوعی از جمله روخوانی، فصیح خوانی، تجوید مقدماتی و تکمیلی، حفظ جزء، سوره و کل قرآن، تفسیر، صوت و لحن، زیباخوانی، تربیت معلم قرآن و آموزش ترجمه انگلیسی قرآن کریم در این مرکز آموزش دیده اند.
وی تصریح کرد: مرکز انوارالهدی در سال های فعالیت خود نتایج مؤثری در تربیت نیروهای قرآنی داشته است که از جمله آنها می توان به تربیت قرآن آموزانی در سطح شهرستانی، استانی، ملی و بین المللی اشاره کرد؛ همچنین ۳۴۰ حافظ قرآن کریم در سطوح مختلف از حفظ یک جزء تا حفظ کل قرآن در این مرکز پرورش یافته اند.
رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان کارون در خصوص حمایت از مرکز قرآنی انوارالهدی گفت: در این خصوص برنامه و طرح ریزی مشترک با دارالقرآن صورت گرفت، پس از آن، تشخیص و شناسایی استعدادها توسط جوانان متعهد و متخصص مرکز در دستور کار قرار گرفت چرا که معتقد هستیم اگر جوانان متخصص، پر انرژی و علاقمند به قرآن پای کار باشند می توانند به خوبی نقش ایفا کنند لذا به مسئولان جوان مرکز قرآنی فرصتی داده شد.
حجت الاسلام آلبوزهر با بیان اینکه اختیاراتی به این جوانان سپرده شد، ادامه داد: اداره تبلیغات اسلامی شهرستان با تسهیلگری در امور و رفع موانع اداری نقش پشتیبان مرکز را برعهده داشت تا برای دریافت مجوزها و هماهنگیهای بین بخشی درگیر بروکراسی اداری نشوند و انرژی خود را برای آموزش قرآن بگذارند. همچنین مکانی برای کار در اختیار این موسسه قرار داده شد.
وی، نظارت را یک مسئله مهم برشمرد و افزود: این اداره با نظارت غیر مستقیم کیفیت کار را رصد میکرد تا خروجیها صرفاً کمی نباشد بلکه در رشتههای روخوانی، روانخوانی، صوت و لحن و تدبر نیز جوانانی به صورت کیفی تربیت شوند.
رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان کارون تاکید کرد: تربیت این تعداد از حافظان قرآن، قطعاً تاثیر بسیار مهمی بر فضای معنوی و فرهنگی شهرستان خواهد داشت و چنانچه ظرفیت بیشتری وجود داشته باشد یتوان شهرستان را به قطب قرآنی استان و حتی کشور تبدیل کرد.
حجت الاسلام آلبوزهر با بیان اینکه هر حافظ قرآن در بین خانواده خود یک سفیر قرآنی است، گفت: وجود این افراد علاوه بر اینکه عطر و بوی معنویت و قرآنی به خانواده میبخشد، سبب گسترش معنویت در بطن خانواده میشود از سوی دیگر ارتقای هویت فرهنگی را رقم میزنند. همچنین کاهش آسیبهای اجتماعی در لایههای مختلف را به همراه خواهند داشت چرا که هرجا قرآن، معنویت و تعالیم قرآنی وجود داشته باشد از انحرافات جلوگیری میشود.
وی به ایجاد یک اکوسیستم قرآنی اشاره و بیان کرد: هر کدام از حافظان قرآن میتوانند پایگاه اجتماعی قرآنی باشند، در مدارس، مساجد یا مراسمات مختلف فرهنگی حضور پیدا کنند و این فرهنگ قرآنی را گسترش دهند. از سوی دیگر می توانند در ایجاد گفتمان تدبر و تفکر در جامعه نقش بسزایی داشته باشند.
حجت الاسلام آلبوزهر تبدیل شهرستان کارون به شهر نمونه قرآنی در سطح کشور، تربیت بیشتر حافظان قرآن تا سال آینده، ایجاد شبکه حافظان شهرستان برای اثر گذاری اجتماعی و برگزاری جشنوارههای قرآنی را از جمله اهداف اداره تبلیغات اسلامی کارون در آینده نزدیک برشمرد.
حافظان قرآن چه گفتند
کوثر ساری نژاد حافظ قرآن کریم در گفتگو با خبرنگار مهر بیان کرد: برنامهریزی دقیق، پیگیری مستمر و حضور اساتید خبره و توانمند که البته از نظر صوت و تلاوت هم بسیار قوی هستند از عوامل رشد مرکز انوارالهدی به شمار میرود. از سوی دیگر ارتباط خوب و صمیمی با قرآنآموزان باعث شده فضای موسسه در عین صمیمیت، جدی و هدفمند باشد.
وی تنوع برنامهها را از دیگر دلایل رشد این مرکز برشمرد و افزود: کلاسهای مرکز تنها در آموزش قرآن خلاصه نمیشد بلکه برنامههای دیگر از جمله مذهبی، فرهنگی، ورزشی و تفریحی برگزار میشود که سبب شده فرد احساس کند عضو مجموعه است نه این که صرفا برای یک کلاس به موسسه برود. باید گفت آنچه در این مرکز تجربه می شود، فراتر از یک کلاس آموزشی و یک سبک زندگی محسوب می شود که در کنار حفظ قرآن، مهارتهای اجتماعی و معنوی را گسترش می دهد.
مهدی حویزه نژاد حافظ قرآن کریم در گفتگو با خبرنگار مهر مسیر آشنایی خود با موسسه انوارالهدی را از طریق فضای مجازی اعلام و عنوان کرد: نحوه تدریس و فعالیتهای موسسه را دنبال میکردم، نتیجه آموزش را در یادگیری قرآنآموزان دیدم و سپس تصمیم گرفتم در مرکز قرآنی حضور پیدا کنم.
وی افزود: کیفیت آموزش و فضای معنوی در این موسسه آنقدر محسوس بود که برای یادگیری در این مرکز مسیر طولانی را میپیمایم تا به شهرستان کارون بیایم.
این حافظ قرآن انگیزه اصلی خود را فراتر از یک مدرک ساده یا جلسات معمولی خواند و ادامه داد: به دنبال نظامی آموزشی بودم که خروجی کار، نشاندهنده اصالت روشها باشد. وقتی دیدم اساتید این مرکز به صورت دقیق بر آسیبشناسی ذهن قرآنآموز کار میکنند تا راه حفظ کردن را برای هر فرد شخصیسازی کنند، متوجه شدم که این مسیرِ طولانی برای رسیدن به چنین کیفیت آموزشی ارزش دارد.
علیرضا جاسم زاده حافظ قرآن کریم در گفتگو با خبرنگار مهر بیان کرد: حفظ قرآن مثل هر رشته دیگر نیاز به استاد دارد؛ این موضوع در موسسه انوارالهدی به صورت جدی در بخشهای مختلف اعم از حفظ جدید، مرور و تثبیت محفوظات، حتی آسیب شناسی روش حفظ دنبال میشود که راهنمایی اساتید بسیار اثرگذار است.
وی با بیان اینکه موسسه بر تربیت مربی تاکید دارد، ادامه داد: چنین تفکری بسیار ارزشمند است زیرا هنگامی که فرد خودش تدریس را آغاز میکند ناچار است مطالب را عمیقتر یاد بگیرد، ایرادات را بهتر بشناسد و همین موضوع باعث میشود یک حافظ کنار حافظ قرآن دیگر به تسلط واقعیتر برسد.
نهادینه کردن فرهنگ نقدپذیری و اصلاح روش که توسط اساتید صورت گرفته یکی از دلایل موفقیت حافظان قرآن این موسسه است؛ از سوی دیگر استادان تنها ناظر نیستند بلکه در تمامی مراحل سخت تثبیت محفوظات، همراه قرآن آموزان هستند تا از فرسودگی ذهنی آن ها جلوگیری کند لذا این رویکرد علمی به حفظ، باعث شده نه تنها کلمات را حفظ کنند، بلکه یاد بگیرند چطور از حافظه خود برای درک بهتر مفاهیم قرآنی بهره ببرند.
حسن الهایی حافظ قرآن کریم در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: به افرادی که برای قرار گرفتن در این مسیر تردید دارند میگویم تنها اقدامی که باید انجام دهند این است که وارد چنین مسیر نورانی شوند و کار را آغاز کنند؛ خداوند در سوره مبارک بقره میفرمایند «آگاه باشید که با یاد خدا دلها آرام میگیرد».
وی گفت: مسیر حفظ قرآن آرامشی را به فرد عطا میکند که با هیچ چیز دیگر قابل مقایسه نیست و تنها لازم است در این راه قدم گذاشت آنگاه دل با مسیر قرآنی همراه میشود.
این حافظ قرآن افزود: به همه افرادی که به دنبال دلیلی برای شروع هستند میگویم، منتظر شرایط عالی نباشید، در این محیط که قرار بگیرید، ناخودآگاه با جریان مثبت و نورانیِ قرآن همسو میشوید؛ اینجا فضایی نیست که فقط به شما بگویند چه کاری انجام دهید بلکه به شما کمک میکنند تا طعم واقعی آرامش قلبی را در آیات قرآن بچشید. اگر کسی به دنبال تغییر درونی و یافتن یک هدف والا در زندگی است، قدم گذاشتن در این مسیر، بهترین انتخابی است که میتواند داشته باشد.
تجربه چهار ساله مرکز قرآنی انوارالهدی شهرستان کارون، الگویی است که نویدبخش آیندهای روشنتر برای کل استان است آیندهای که در آن، تکثیر این مدل موفق از مسیر شناسایی و توانمندسازی نیروهای محلی، تخصصیسازی فعالیتها و هدایت هوشمندانه منابع مالی خیران میگذرد. راهی که اگر با همان عزم راسخ و نگاه کیفی طی شود نه تنها شهرستان کارون که تمام خوزستان را به قطب قرآنی کشور بدل خواهد کرد. در هر حال هر حافظ قرآن، چونان بذری است که در خاک مستعد جامعه کاشته میشود. بذری که ثمره آن، گسترش معنویت، استحکام هویت فرهنگی و سدی استوار در برابر آسیبهای اجتماعی خواهد بود. این، معنای واقعی قرآن در متن زندگی است حکمرانیای که از دل مردم و برای مردم، طنینانداز میشود.
