به گزارش خبرنگار مهر، نشست تخصصی «تربیت و مقاومت» با حضور دکتر محمد ترمس، استاد و پژوهشگر لبنانی، حجتالاسلام نخعی و جمعی از فعالان و پژوهشگران حوزه تربیت، به همت مرکز فرهنگی ـ پژوهشی رسولالسلام و مجموعه روایت انسان در خانه اندیشهورزان تهران برگزار شد.
این نشست با هدف بررسی نسبت میان تربیت انسان و شکلگیری روحیه مقاومت در فرد و جامعه برگزار شد. محور اصلی گفتوگوها بر این ایده استوار بود که مقاومت اگرچه در بزنگاههای سیاسی و تاریخی آشکارتر میشود، اما ریشههای آن بسیار پیشتر و در لایههای تربیتی، هویتی و فرهنگی شکل میگیرد.
مقاومت یک ایستادگی درونی است، نه صرفاً یک کنش بیرونی
دکتر محمد ترمس، پژوهشگر لبنانی و مهمان ویژه این نشست، در ابتدای سخنان خود با ارائه تعریفی عمیق از مفهوم مقاومت، تصریح کرد: مفهوم مقاومت را نباید صرفاً در میدان تقابلهای سیاسی یا نظامی جستوجو کرد. مقاومت پیش از آنکه یک کنش بیرونی باشد، نوعی ایستادگی درونی و حاصل شکلگیری باور، اراده، امید و احساس مسئولیت در انسان است. فردی که نسبت به هویت خود و جامعهاش احساس تعلق دارد، در برابر فشار، تحقیر و بیعدالتی منفعل نمیماند و برای حفظ کرامت و ارزشهای خود تلاش میکند.
وی با تشریح تجربه کشورش افزود: تجربه جامعه لبنان، بهویژه در سالهای مواجهه با جنگ، اشغال و بحرانهای اقتصادی، بهوضوح نشان میدهد که پایداری یک جامعه تنها با امکانات مادی یا سازوکارهای رسمی تحقق پیدا نمیکند. آنچه میتواند ظرفیت ایستادگی را در یک جامعه حفظ کند، پیوند عمیق میان هویت، ایمان، حافظه تاریخی، خانواده و نهادهای اجتماعی است.
خانواده و مدرسه،کانونهای اصلی تمرین تابآوری
این استاد دانشگاه با تأکید بر نقش بنیادین خانواده در شکلگیری شخصیت، خاطرنشان کرد: خانواده نخستین محیطی است که کودک در آن معنای محبت، امنیت، مسئولیت و اعتماد را تجربه میکند. اگر خانواده بتواند این مفاهیم را در زندگی روزمره جاری کند، زمینه شکلگیری انسانی فراهم میشود که در آینده در برابر دشواریها دچار فروپاشی و انفعال نخواهد شد.
ترمس در ادامه به نقش نهادهای آموزشی اشاره کرد و گفت: مدرسه تنها محل انتقال دانش نیست؛ بلکه میتواند محلی برای تمرین مسئولیتپذیری، کار جمعی، گفتوگو و حل مسئله باشد. تربیت مقاومتی بهمعنای ایجاد فضای ترس یا تقابل دائمی نیست، بلکه به معنای پرورش نسلی است که توان تحلیل واقعیت، قدرت تصمیمگیری و تابآوری در برابر دشواریها را دارد.
وی با انتقاد از آموزشهای صرفاً تئوریک تأکید کرد: نوجوان و جوان زمانی یک مفهوم ارزشی را درونی میکند که آن را در رفتار و روابط اطرافیان، شیوه اداره مجموعههای فرهنگی و واقعیت اجتماعی مشاهده کند. مسئولیتپذیری، ایثار و همدلی باید از سطح سخن و توصیه فراتر برود و در قالب موقعیتهای واقعی برای نسل جدید تمرین شود.
زبان تربیتی را به تجربه زیسته نسل جدید گره بزنیم
در بخش دیگری از این نشست، حجتالاسلام نخعی با طرح پرسشهایی درباره وضعیت امروز عرصه تربیت، بر لزوم تغییر رویکرد در انتقال مفاهیم تأکید کرد.
وی در این باره اظهار داشت: ما امروز بیش از هر زمان دیگری به بازخوانی زبان تربیتی و ترجمه مفاهیم کلان به برنامههای قابلفهم و عملی برای مخاطبان نیاز داریم. اگر مفاهیم مهمی مانند هویت، مسئولیت، ایثار و مقاومت صرفاً در قالبهای تکراری و بدون توجه به تجربه زیسته جوانان ارائه شود، امکان ارتباط مؤثر با مخاطب بهشدت کاهش مییابد.
حجتالاسلام نخعی با اشاره به ویژگیهای نسل جدید افزود: نسل جدید نیازمند شنیدهشدن، مشارکتکردن و تجربهکردن است. تربیت مؤثر، بدون گفتوگو با این نسل و اعتماد به ظرفیتهای آن، به نتیجه مطلوب نخواهد رسید. ما باید میدانهای عملی برای نقشآفرینی واقعی آنان ایجاد کنیم، نه اینکه صرفاً به توصیههای شعاری بسنده کنیم.
