به گزارش خبرگزاری مهر، شامگاه چهارشنبه ایران از امضای توافق اسلامآباد که به جنگ متجاوزانه آمریکا علیه کشورمان پایان میدهد، خبر داد. این یادداشت تفاهم به امضای مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران و همتای آمریکایی او، دونالد ترامپ، رسیده است و در ادامه این تفاهم نامه به زبان ساده مطرح میشود.
طبق بند یک جنگ ایران و آمریکا تمام میشود؛ وحدت ساحات حفظ میشود و جنگ در لبنان هم باید تمام بشود؛ و از اینها ارزشمندتر اینکه با آمدن عبارت «تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان» مناطق اشغالی لبنان باید از حضور اسرائیل پاک بشود و آنها از لبنان عقبنشینی کنند.
طبق بند دو، آمریکا برای اولین بار در ۴۷ سال گذشته، به حاکمیت جمهوری اسلامی ایران متعهد میشود و باید از اقدامات ضدحاکمیتی و ضدامنیت ملی ایران دست بردارد.
طبق بند سوم، مذاکرات برای رسیدن به توافق نهایی در ۶۰ روز آینده ادامه پیدا خواهد کرد. آنچه منتشر شده، یک تفاهم اولیه با اقدامات مشخص است که در صورت اجرایی شدن آن و موفقیت مذاکرات شصت روزه، توافق نهایی به نتیجه خواهد رسید.
طبق بند چهارم، محاصره دریایی باید در عرض سی روز برداشته شود اما با توجه به امتیازات شب آخر، محاصره قبل از اجرای هر تعهدی توسط ایران برداشته شده و کشتیهای ایرانی بدون مشکل در حال رفت و آمد در آبهای آزاد هستند.
طبق بند چهارم، آمریکاییها باید سی روز بعد از توافق نهایی، نیروهای نظامی را از اطراف ایران خارج کنند.
طبق بند پنجم، ایران تعیین کننده وضعیت اداره آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز است و البته در اینباره با عمان گفتگو میکند. عنوان خدمات دریایی یعنی دریافت هزینه که تثبیت شده است. عبارت فقط شصت روز عدم دریافت مبلغ، این حرف را بیش از پیش تثبیت کرده. ایران هم برخی گفتگوها درباره موضوعات خلیج فارس (و نه تنگه هرمز) را با کشورهای ساحلی خواهد داشت که در آن حقوق ساحلی کشورهای خلیج فارس باید حفظ شود.
طبق بند ششم، آمریکا باید با کمک کشورهای حاشیه خلیج فارس، ۳۰۰ میلیارد دلار تامین مالی انجام دهند تا با استفاده از آن، ایران بتواند یک برنامه بازسازی و توسعه اقتصادی را پیش ببرد. این بند برای جلوگیری از تجربه برجام در جلوگیری از سرمایهگذاری توسط آمریکاییها پس از رفع تحریمها، به این تفاهم نامه اضافه شده است. مذاکرات کنونی قطر و امارات با ایران در همین زمینه بوده و ممکن است چین هم به آنها اضافه شود. مسئله غرامت و بازسازی رخدادهای جنگ از همین طریق تامین مالی خواهد شد.
طبق بند هفتم، تمام تحریمها علیه ایران را اعم از داخلی و بینالمللی را بردارد. برای ایران مهم نیست که این برداشته شدن تحریمها به چه شکل و با چه فرایندی برداشته میشود؛ نتیجه برداشته شدن مهم خواهد بود. آمریکا راسا موظف است که حتی تحریمهای سازمان ملل را بردارد و مشکلات را با همپیمانان خودش حل نماید.
طبق بند هشتم، ایران تعهد داده سلاح هستهای نسازد اما اصل مذاکره درباره جزئیات هستهای به بعد از اجرای تعهدات آمریکا موکول شده است درحالیکه طرف آمریکایی به دنبال پایان دادن به مسئله هستهای در همین مرحله بود. اما در نهایت در این متن و در برخی موضوعات، نکات کلی گفته شده است. مواد هستهای از ایران خارج نمیشود و صرفا رقیقسازی در داخل ایران ذکر شده است. درحالیکه خط قرمز اصلی ترامپ خارج کردن مواد از ایران بود و نتوانسته در این متن به آن دست یابد. رقیقسازی در داخل، پیشنهاد قبلی ایران در دوره قبل از جنگ رمضان بوده که آمریکا مجبور شده آن را بپذیرد. البته در مقابل باید امتیازات لازم را بدهد. نیازهای هستهای ایران نیز مبنای هرگونه توافق بعدی خواهد بود.
طبق بند نهم، آمریکا نیروی نظامی بیشتر و تحریم جدیدی در دوره مذاکرات شصت روزه اضافه نکند. ایران نیز وضعیت هستهای خود در شصت روز آینده را بدون تغییر نگه دارد. البته ایران در بیش از ده ماه گذشته، وضعیت هستهای خود را تغییر چندانی نداده است. نکته مهم عدم تعهد ایران درباره مسائل نظامی خود به طرف مقابل در این دوره است.
طبق بند ۱۰، در دوران مذاکرات شصت روزه، ایران آزادانه و بدون هیچ محدودیتی نفت و محصولات پتروشیمی فروخته و مبالغ آن را دریافت میکند. این اولین در هشت سال گذشته است که هیچ نوع تحریمی بر روی نفت ایران وجود نخواهد داشت. چنین بندی ماهانه بیش از پنج میلیارد دلار درآمد مستقیم برای کشور خواهد داشت که از امتیازات نقد در این تفاهمنامه قبل از توافق نهایی است.
طبق بند یازده، مبالغ بلوکه شده در دسترس ایران قرار خواهد گرفت. ایران به صلاحدید خود امکان هزینه کردن آن در موضوعات مختلف را خواهد داشت و آمریکا نیز باید تمام تاییدیههای آن را بدهد. طبق متن، تمام مبالغ باید در این فرایند آزاد شود اما ایران در مذاکرات قطر در سندی که توسط نخستوزیر قطر امضا شده این امتیاز را دریافت کرده که حداقل ۱۲ میلیارد دلار باید در روزهای اول در دسترس ایران قرار گیرد. این مورد از امتیازاتی است که در صورت اجرایی نشدن، ایران تعهدات خود را اجرایی نخواهد ساخت.
طبق بند دوازده یک سازوکار اجرایی برای نظارت بر اجرای تفاهم ایجاد خواهد شد. البته از نظر ایران، تضمین کننده اصلی توافق، قدرت ایران است.
طبق بند سیزدهم، مواردی که باید به محض امضا اجرایی شود ذکر شده است. کلمه «منحصرا» درباره همین موارد مذاکره میشود برای آن است که موضوعات موشکی و منطقهای به صورت قطعی از روی میز مذاکرات برداشته شود. در این بند، تفاهم دو مرحلهای شده است تا بعد از اجرای موارد نقد مانند آزادسازی مبالغ، رفع محاصره، اسقاطیه نفت، پایان جنگ در تمام جبهات و… ، مرحله دوم که مذاکرات است آغاز شود. یعنی امتیازات نقد گرفته میشود و تعهدات نسیه مانند باز شدن تنگه هرمز به مرور و مذاکره درباره مسائل هستهای یه طرف مقابل داده میشود.
طبق بند چهاردهم، توافق نهایی با یک قطعنامه الزامآور شورای امنیت سازمان ملل که در عرف جهانی به عنوان بالاترین تعهد حقوقی محسوب میشود، تایید خواهد شد.
