به گزارش خبرنگار مهر، محمدباقر غزنوی، ناظر طرح دستیاران هوش مصنوعی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، در آیین معرفی دستاوردهای این پروژه، ابعاد مختلف طراحی، اجرا و چالشهای پیشروی این برنامه ملی را تشریح کرد.
وی با اشاره به اینکه استارت اولیه این پروژه کلان در اسفندماه سال ۱۴۰۳ زده شد، اعلام کرد که در حال حاضر گزارشهای مربوط به پیشرفت کار ۱۵ پروژه در سطح دانشگاههای کشور آماده و ارائه شده است.
ترسیم نقشه راه توسعه دستیارها و ضربالاجل ۱۵ تیرماه
غزنوی با اعلام الحاق ۱۵ دستیار هوش مصنوعی به سکوی ملی هوش مصنوعی توضیح داد: شناسنامه فنی هر یک از این دستیارها شامل مشخصات دانشگاه یا شرکت توسعهدهنده، دستگاه دولتی بهرهبردار و کدهای انحصاری ثبتشده در سامانه به ثبت رسیده است. همچنین یک مورد جدید نیز در دست بررسی است که بهزودی ثبت نهایی خواهد شد.
وی با اشاره به برنامه زمانبندی پروژه تصریح کرد: فعالیتهای اجرایی این مرحله رسماً تا ۱۵ تیرماه ادامه خواهد داشت و پس از این تاریخ، فاز جاری بسته خواهد شد. این مرحله که تحت عنوان فاز هوش تجاری (BI) شناخته میشود، یکی از کلیدیترین بخشهای پروژه است؛ چرا که زیربنای کار یعنی شناخت فرآیندهای سازمانی، ساختار کسبوکار دستگاههای هدف و مدلسازی دیتابیسهای آنها در این مرحله پایهگذاری میشود.
یکپارچهسازی استانداردها در فازهای اولیه طرح
ناظر پروژه دستیاران هوش مصنوعی به تشریح گامهای نخستین پرداخت و گفت: فازهای صفر و یک پروژه با ترسیم اهداف کلان آغاز شد و رویداد افتتاحیه آن در همین سالن رقم خورد. تمرکز اصلی ما در فازهای ابتدایی، رسیدن به یک چارچوب و استاندارد فنی مشترک بود تا دانشگاههای مجری بتوانند فرآیندهای توسعه را در یک بستر همگرا پیش ببرند. هرچند به دلیل برخی چالشهای غیرمنتظره در ماههای گذشته، ناگزیر شدیم برای حفظ کارایی، نسخههای مجزایی را بهصورت دستی برای پشتیبانی و نگهداری موقت برخی دستیارها آماده کنیم.
تغییر استراتژی برنامهنویسی در فاز دوم
غزنوی فاز دوم پروژه را یکی از پرچالشترین مراحل توصیف کرد و افزود: تمامی تیمهای حاضر در پروژه دشواریهای این مرحله را بهخوبی لمس کردند. با این حال، موفق شدیم یک سند استاندارد بومی را بر اساس الگوهای معتبر بینالمللی تدوین کنیم. برای تبیین این چارچوب، کارگاه تخصصی در ۱۹ بهمنماه گذشته به صورت حضوری برگزار شد و متعاقب آن، دو کارگاه آموزشی دیگر نیز در فضای مجازی تشکیل شد.
وی در خصوص تغییرات ساختاری در برنامه نویسی توضیح داد: برای رسیدن به یک محصول نهایی منسجم و یکپارچه، رویکرد توسعه نرمافزاری را در فاز دوم تغییر دادیم. بر این اساس، مقرر شد مجریان دانشگاهی و شرکتها تمام توان خود را بر فرمولهسازی، کیفیت شاخصها و مدلسازی دادهها متمرکز کنند و در مقابل، توسعه بخش برنامهنویسی و پلتفرم به صورت متمرکز توسط تیم فنی سامانه واحد انجام گیرد. این پلتفرم بومی پس از آمادهسازی در اختیار مجریان قرار گرفت تا دیتابیسهای خود را بر روی آن سوار کنند.
ارزیابی پیشرفت مجریان و افق فاز سوم
عضو ناظر طرح با تقدیر از همکاری همهجانبه مجریان پروژه در بارگذاری دادهها افزود: تاکنون ۱۲ مجری توانستهاند به نسخه سوم سامانه واحد متصل شوند. الگوی نهایی پروژه در حال تکامل است و ۱۵ تیرماه نقطه عطفی خواهد بود که جهتگیری بعدی طرح را مشخص میکند. در این مسیر، کیپیآیها (KPI) و ابزارهای سنجش کیفیت دیتابیس در اختیار مجریان قرار گرفت تا خودشان به اصلاح و ارزیابی مداوم سیستمها بپردازند.
وی با اشاره به اینکه توسعه دستیاران نباید به ایجاد یک لایه ساده از داده و ابزار هوش مصنوعی تقلیل یابد، تأکید کرد: ارزش افزوده واقعی زمانی شکل میگیرد که مدلسازی دقیق و چارچوبهای حاکمیتی رعایت شوند. فازهای ابتدایی با موفقیت طی شده و اکنون نظرات نهایی اعضای گروههای تخصصی (L1) جمعآوری و برای تصمیمگیری به مراجع ذیربط ارسال شده است. ما تابع تصمیمات نهایی معاونت هستیم؛ با این حال، همکاریهای اجرایی فاز فعلی با تیمهای اولیه اسفند ۱۴۰۳، در پانزدهم تیرماه به نقطه پایان میرسد.
غزنوی تعداد دستیارهایی را که اکنون با استاندارد کاملاً یکپارچه بالا آمدهاند، ۲۰ مورد اعلام کرد و خبر داد: مقدمات فاز سوم که مرحله پایانی کار است از مدتی پیش آغاز شده است. اهداف بزرگی همچون تحلیل تحولات منطقهای بر بستر جغرافیا، پیشبینی رخدادها، شبیهسازی زنجیره واکنشها به تصمیمات مدیریتی و در نهایت طراحی مدلهای دوقلوی دیجیتال (Digital Twin) در این مرحله دنبال خواهند شد.
حل موانع دسترسی به دادههای حاکمیتی
وی با اشاره به دغدغه تأمین دادههای واقعی اظهار داشت: درگاههای اطلاعاتی برخی وزارتخانهها محدودیتهایی برای ما داشتند، اما تیمهای مهندسی کار را متوقف نکرده و با دادههای در دسترس پیش رفتند. خوشبختانه با پیگیریهای انجامشده و برگزاری جلسه با حراست کل، توافقات بسیار خوبی برای دسترسی ایمن به دادههای حاکمیتی حاصل شد و فرآیند اتصال به وزارتخانه پایلوت نهایی شده است تا مشکل سوئیچ داده برطرف شود.
ضرورت تأمین زیرساختهای محاسباتی سنگین و سختافزار پردازشی
غزنوی در بخش پایانی صحبتهای خود، دو درخواست استراتژیک را از طرف تیمهای فنی و مجریان مطرح کرد و گفت: اولین و حیاتیترین نیاز پروژه، دسترسی به بسترها و سرویسهای پایدار شبکه است. اجرای الگوریتمهای هوش مصنوعی بدون داشتن زیرساخت پردازشی و ارتباطی قوی امکانپذیر نیست و ناپایداریهای فعلی، کارایی سیستم را تحت شعاع قرار میدهد.
وی مسئله امنیت اطلاعات را حیاتی دانست و افزود: رعایت حریم خصوصی و امنیت دادهها نیازمند سختافزارها و پروتکلهای پیشرفته است. متأسفانه در طول فازهای گذشته، دسترسی مؤثری به پردازندههای گرافیکی سنگین (GPU) برای ذخیرهسازی و محاسبات کلان نداشتیم و تیمها با حداقل امکانات سختافزاری کار را زنده نگه داشتند. بخش عمدهای از گلایهها و نارضایتیهای مجریان نیز به همین عدم پایداری بستر پردازش (CC) بازمیگردد که امیدواریم در مراحل بعدی مرتفع شود.
ناظر طرح دستیاران هوش مصنوعی در پایان با قدردانی از زحمات شبانهروزی تیمهای پژوهشی، مهندسان دانشگاهی و شرکتهای دانشبنیان، بر لزوم صیانت از حاکمیت دادهها و تضمین شاخصهای اعتماد در این ابزار حکمرانی تأکید کرد و ابراز امیدواری نمود با رفع گلوگاههای سختافزاری، این پروژه ملی به اهداف نهایی خود دست یابد.
