گروه هنر خبرگزاری مهر-سجاد خیامی؛ تئاتر به عنوان هنری کهن از گذشته پیوندی ناگسستنی با جامعه و مردم داشته و همواره عرصهای توجه برانگیز و تأثیرگذار بوده است. تماشای یک نمایش میتواند تا ساعتها ذهن تماشاگر را درگیر خود نگاه دارد و بر اندیشه، احساسات و نگرانیهای او مؤثر باشد. از این رو در این گزارش تلاش میکنیم تا با مرور مهمترین اخبار تئاتر در هفته گذشته به اتفاقات، حواشی و چالشهای این هنر بپردازیم.
«کورش» به تئاترشهر میآید
نمایش «کورش» به نویسندگی و کارگردانی نادر برهانیمرند، روزهای پایانی شهریور ۱۴۰۵ در سالن اصلی مجموعه تئاتر شهر روی صحنه میرود.
این اثر نمایشی به تهیهکنندگی امیرحسین شفیعی تولید شده است.
«کورش» روایتی دراماتیک از زندگی کورش بزرگ است که داستان این شخصیت تاریخی را از تولد تا فتح هگمتانه بازخوانی میکند.
آخرین اثر نادر برهانیمرند نمایش «هدویگ» است که در زمستان ۱۴۰۳، بر اساس نمایشنامه «مرغابی وحشی» اثر هنریک ایبسن، در سالن سمندریان تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه رفت.
سال گذشته نیز خبری مبنی بر نگارش نمایشنامهای درباره زندگی کورش کبیر توسط مهدی یزدانی خرم منتشر شد اما تا اینجا خبر جدیدی از این کار منتشر نشده است و توجهها فعلا معطوف به اجرای برهانی مرند است.
انتشار ۵ فراخوان در یک هفته تئاتری
فراخوان چهلوپنجمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر و محورهای آن که مقدمهاش پیشتر در قالب تصویری با اجرای دبیر آن منتشر شده بود، با شعار «ایران، مهد فرهنگ، هنر و ادبیات» به صورت تشریحی انتشار یافت.
این دوره از جشنواره با اولویتهای تعیین شده در شش بند از طرف دبیر و متشکل از هفت بخش برگزار خواهد شد و ثبت نام در بخش های مختلف آن از بیست و هشتم شهریور ۱۴۰۵ آغاز میشود.
علاقهمندان میتوانند فراخوان گرافیکی چهلوپنجمین جشنواره بینالمللی تئأتر فجر را از اینجا دریافت و مطالعه کنند.
چهلوپنجمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر به دبیری ایوب آقاخانی از یکم تا یازدهم بهمن ۱۴۰۵ در تهران برگزار خواهد شد.
همچنین در این هفته فراخوان سیویکمین جشنواره بینالمللی تئاتر کودک و نوجوان در ۸ بخش «مسابقه تئاتر ویژه خردسالان»، «مسابقه تئاتر ویژه کودکان»، «مسابقه تئاتر ویژه نوجوانان»، «مسابقه آثار فضای باز و دیگرگونههای اجرایی»، «مسابقه نمایشنامهنویسی»، «نمایشهای ملل»، «تئاتر ملل» و «کارگاههای علمی- پژوهشی و انتقال تجربه» و با شعار «حال خوب بچههای امروز، حال خوب ایران فرداست» منتشر شد.
این دوره از جشنواره پذیرای نمایشهایی خواهد بود که اجراشده یا آماده اجرا باشند.
ثبتنام متقاضیان از ۱۵ شهریور آغاز و ۲۵ مهر به پایان میرسد. در بخش مسابقه نمایشنامهنویسی، مهلت ارسال اثر تا ۱۰ آبان است. همچنین اعلام نتایج راهیافتگان به بخش بعدی جشنواره ۱۰ آبان، صورت میگیرد و شروع جشنواره نیز از روز ۸ آذر است.
سیویکمین جشنواره بینالمللی تئاتر کودک و نوجوان به دبیری مرضیه برومند ۸ آذر آغاز و تا ۱۳ آذر ادامه خواهد داشت.
شرکتکنندگان باید در تارنمای جشنواره به نشانی icy.theater.ir نسبت به ثبت درخواست حضور و بارگذاری اطلاعات مورد نیاز اقدام کنند.
همچنین خانه هنر نیماژ با همکاری خانهتمرین شمس، فراخوان نخستین دوره رویداد «دگرخوانی» را با تمرکز بر «اجرا، پژوهش و متن» منتشر کرد.
نخستین دوره این رویداد با محوریت کشف و آزمون ظرفیتهای اجرایی و پرفورماتیو متون کمتر خواندهشده ادبیات کلاسیک فارسی برگزار میشود. برگزارکنندگان این متون را نه صرفاً بهعنوان مواد اولیهای برای اقتباس و تولید متن دراماتیک، بلکه بهعنوان مجموعهای از مصالح زبانی، روایی، تاریخی، تصویری و مفهومی در نظر گرفتهاند که میتوانند در مواجهه با بدن، فضا، صدا، تصویر، شیء و مخاطب به وضعیتها و فرمهای اجرایی تازهای تبدیل شوند.
بر اساس این فراخوان، نسبت شخصی، انتقادی و معاصر هنرمند با متن اهمیت ویژهای دارد؛ نسبتی که میتواند از مسیرهایی همچون خوانش، گسست، بازآرایی، جابهجایی، حذف، تکرار یا استحاله ماده متنی شکل بگیرد و الزاماً به بازنمایی یا اقتباس وفادارانه از متن منجر نشود. در این رویداد، تبدیل متن به «ماده اجرایی» و گشودن آن به سوی تجربه، حضور و رخداد، رویکرد محوری بخش اجرایی خواهد بود.
و نیز سومین جشنواره ملی تئاتر اقتباس در سه بخش «نمایشهای صحنهای»، «نمایش های فضای باز» و «نمایشنامهنویسی اقتباسی» و با محورهای زیر برگزار میشود:
۱- اقتباس خلاقانه از ادبیات حماسی، عرفانی و غنایی شعر و ادب فارسی
۲- الهام از مضامین دینی، ارزشی و ملی با نامی از رزمآوران و مرزبانان ایران زمین
۳- بازنویسی نمایشی از سلحشوران افسانهها و روایتهای شفاهی اقوام ایرانی
۴- اقتباس از ادبیات داستانی معاصر ایران (قرن۱۴ شمسی)
۵- اقتباس تطبیقی با متون ادبی جهان با حفظ هویت ایرانی
۶- اقتباس خلاقانه بانگاه ویژه به قصهها و واقعیتها با نام تنگه هرمز
علاوه بر سه بخش اصلی در این دوره، بخش ویژه عزم و رزم نمایشنامهنویسی با موضوع «نمایشنامه اقتباسی کودک و نوجوان با یاد فرشتگان میناب» و «نمایشنامه اقتباسی با نام رزمآوران و مرزبانان ایران زمین» نیز در نظر گرفته شده است.
متقاضیان حضور در سومین جشنواره ملی تئاتر اقتباس می توانند با مراجعه به سایت جشنواره به نشانی eghtebas.shahinshahr.ir نسبت به ثبت درخواست و ارسال اثر اقدام کنند.
و در پایان دفتر پژوهش و انتشارات انجمن هنرهای نمایشی ایران با حمایت ادارهکل هنرهای نمایشی، دومین دوره جایزه پژوهش سال تئاتر ایران را همزمان با هفته پژوهش در نیمه دوم آذر سال جاری برگزار میکند.
این رویداد با هدف شناسایی، تقویت و معرفی پژوهشهای مرتبط با هنر تئاتر به ویژه پژوهشهای کاربردی و با رویکرد توجه به ارتقای ظرفیتهای علمی تئاتر ایران شامل بخشهای کتابهای تالیفی- پژوهشی، مقالات علمی و پایاننامه و رسالههای دانشگاهی (کارشناسی ارشد و دکتری) برگزار میشود.
اساتید، پژوهشگران، نویسندگان و دانشجویان سراسر کشور میتوانند برای شرکت در این فراخوان، تا ۱۰ مهر سال جاری آثار خود را از طریق سایت دفتر پژوهش و انتشارات به نشانی namayeshpub.theater.ir ثبت و ارسال کنند.
بهرام ابراهیمی رئیس هیئت مدیره انجمن بازیگران خانه تئاتر شد
دور دوم مجمع عمومی عادی سالانه و انتخابات انجمن بازیگران خانه تئاتر، شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵ با حضور اعضای این انجمن در تماشاخانه سنگلج برگزار شد.
بر اساس نتایج اعلامشده، اعضای اصلی هیئتمدیره انجمن بازیگران خانه تئاتر به ترتیب آرا به شرح زیر هستند:
۱- بهرام ابراهیمی با ۱۷۴ رأی
۲- شهره سلطانی با ۱۶۵ رأی
۳- آرش فلاحتپیشه با ۱۵۳ رأی
۴- ناصر آویژه با ۱۴۸ رأی
۵- مریم رحیمی با ۱۴۵ رأی
۶- مسعود میرطاهری با ۱۴۲ رأی
۷- بهرام شاهمحمدلو با ۱۲۱ رأی
ابراهیمی که تا چندی پیش با نمایش «آتشسوزیها» روی صحنه سالن اصلی تئاتر شهر بود، سابقهای طولانی در تئاتر و نمایشهای رادیویی دارد.
اجرای «میزری» در تماشاخانه ایرانشهر
نمایش «میزری» نوشته ویلیام گلدمن، ترجمه شهرام زرگر و به کارگردانی توحید معصومی از اوایل مهر در سالن سمندریان تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه میرود.
«میزری» اقتباسی نمایشی از رمانی به همین نام نوشته استیون کینگ است.
معصومی پیش از این نمایشهایی همچون «مگس»، «تبار خون»، «دو دلقک و نصفی»، «طوفان»، «مجلس واقعه در سودابهخوانی»، «خیشخانه»، «مویه جم»، «بازیخانه» و «دوران بیگناهی» را کارگردانی کرده است.
۲ انتصاب جدید تئاتری
اتابک نادری مدیرکل هنرهای نمایشی، طی حکمی ایوب آقاخانی را به عنوان سرپرست اداره ارزشیابی و نظارت بر نمایش اداره کل هنرهای نمایشی منصوب کرد.
در بخشی از متن حکم مدیرکل هنرهای نمایشی آمده است:
«انتظار میرود با اتکال به خداوند متعال و با بهرهگیری از تجارب کارشناسان و پیشکسوتان، ضمن رعایت قوانین و مقررات، در مسیر ارتقای کیفیت آثار نمایشی، صیانت از شأن و جایگاه هنر تئاتر، تقویت تعامل و گفتگو با هنرمندان و گروههای نمایشی و ایجاد رویکردی تخصصی، شفاف و منصفانه در فرآیندهای ارزشیابی و نظارت اهتمام ورزید.»
ایوب آقاخانی از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۷ نیز دبیر تئاتر حرفهای شورای ارزشیابی و نظارت بر نمایش و شورای انتخاب آثار مجموعه تئاتر شهر بوده است. وی سابقهای طولانی در تدریس تئاتر، حضور در آثار هنری و اجرای های مختلف و تولید نمایشهای رادیویی دارد. وی همچنین دبیر چهلوپنجمین جشنواره تئاتر فجر است.
همچنین با حکمی از سوی علیرضا گیلوری مدیرعامل خانه تئاتر، رامتین شهبازی به ریاست اندیشکده خانه تئاتر منصوب شد.
در بخشی از حکم وی آمده است:
«امید است با اتکا به دانش و تجربه ارزشمند جنابعالی و با بهرهگیری از ظرفیت استادان، پژوهشگران، هنرمندان و صاحبنظران حوزه تئاتر، زمینه برای شکلگیری گفتمانهای تازه، بررسی مسائل و چالشهای هنرهای نمایشی، ارائه راهکارهای تخصصی و تقویت جایگاه علمی و اندیشهای خانه تئاتر فراهم آید.رامتین شهبازی استادیار دانشکده هنر دانشگاه بینالمللی سوره و پژوهشگر مطالعات میان رشتهای هنرهای نمایشی است.»
نگارش بیش از ۳۰ عنوان مقاله پژوهشی در حوزه هنرهای نمایشی، ارائه چندین عنوان مقاله علمی در همایش های ملی و بین المللی، عضویت در انجمن نویسندگان، منتقدان و پژوهشگران خانه تئاتر، تألیف کتاب های «نشانه شناسی فرهنگی تاریخ ادبیات و تئاتر ایران»، «اقتباس در فیلم کوتاه»، «روایت در فیلم کوتاه» بخشی از کارنامه کاری شهبازی محسوب میشود.
اعضای جدید هیئت مدیره انجمن هنرهای نمایشی ایران معرفی شدند
سهشنبه ۱۷ شهریور در جلسهای با حضور مهدی شفیعی معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، اتابک نادری مدیرکل هنرهای نمایشی، رضا بصیرت مدیرعامل انجمن، حسین مسافرآستانه رئیس هیئت موسس، احمدحسین فتایی مشاور اجرایی معاونت، محمدعلی خبری و ابوالقاسم ایرجی از اعضای هیئت موسس و رضا ضرغامی خزانهدار انجمن، اعضای جدید هیئت مدیره انجمن هنرهای نمایشی معرفی و احکام خود را دریافت کردند.
بر اساس احکام صادره، همایون امیرزاده به عنوان قائم مقام و عضو هیئت مدیره، محمدرسول صادقی، ابراهیم گله دارزاده، احمد پسندیده فلاحدانا و رسول پاپائی به عنوان عضو هیئت مدیره به مدت ۲ سال و سید حسین سیدی به عنوان بازرس انجمن به مدت یک سال معرفی شدند.
جنجالهای جدید تئاتر در «قبض روح»
نمایش «قبض روح» به کارگردانی علی احمدی و بازی محسن کیایی و پوریا رحیمیسام قرار است از نیمه مهر در پردیس تئاتر شهرزاد اجرای خود را آغاز کند. روز چهارشنبه ۱۸ شهریور در حالی که پیشفروش بلیتهای این نمایش آغاز شده بود بدون اطلاع به گروه، بلیتفروشی نمایش متوقف شد که کارگردان و بازیگران نمایش در صفحات مجازی خود به این اتفاق واکنش نشان دادند.
توقف بلیت فروشی نمایش درحالی رخ داد که به گفته علی احمدی این نمایش مراحل قانونی روند دریافت مجوز و بازبینی را طی کرده بود.
در همین راستا روابط عمومی اداره کل هنرهای نمایشی توضیحاتی بابت این اتفاق داد و عنوان کرد که «بسته شدن موقت فروش بلیت صرفاً ناشی از یک نقص سیستمی در فرآیند ثبت مجوز و همزمانی آن با تغییر مدیریت شورا بوده است».
بعد از انتشار اطلاعیه اداره کل هنرهای نمایشی، روابط عمومی گروه نمایش «قبض روح» روایت دیگری درباره دلیل توقف بلیت فروشی داشت که در قالب یک یادداشت کوتاه منتشر شد.
در بخشی از این یادداشت آمده است:
«پس از توقف ناگهانی پیشفروش نمایش کمدی «قبض روح» و فشار برای بازبینی مجدد، سایت فروش بیسروصدا توسط شورای نظارت باز شد!
ادعای «نقص سیستمی» بهعنوان دلیل توقف فروش، با واقعیت آنچه رخ داده همخوانی ندارد. حقیقت این است که همزمان با نپذیرفتن بازبینی مجدد توسط گروه و اصرار به روال قانونی طیشده و مجوز اخذ شده، سایت مجدد در دسترس عموم قرار گرفت.»
اجرایی از «شاه لیر» شکسپیر در تئاتر کروسیبل روی صحنه رفته است
نمایش «شاه لیر» به کارگردانی تیتاس هالدر در تئاتر کروسیبل شفیلد روی صحنه رفته است. پیرنگ داستان «شاه لیر» از همان لحظات ابتدایی آغازِ طوفانیِ خود را استارت میزند، کنت و گلاستر گفتگوی کوتاهی دارند، گلاستر پسر نامشروعش ادموند را به کنت معرفی میکند، سپس لیر وارد میشود؛ مصمم به واگذاری قدرت، در حالی که قصد دارد با داشتن یکصد شوالیه همراه، عادات تجملاتی خود را حفظ کند. کمتر از ۱۰ دقیقه از نمایش گذشته است که دخترانش، گانریل و ریگان، تصمیم میگیرند در برابر این لشکر شوالیهها با هم متحد شوند، کوچکترین دخترش کوردلیا، به خاطر امتناع از همکاری در یک «جشنواره چاپلوسیِ ترامپگونه» تبعید میشود و کنت نیز به دلیل صراحت لهجه به سرنوشتی مشابه دچار میگردد.
به ویژه در اجرایی مانند این اجرا که حذفیات زیادی در متن داشته، این ضربآهنگِ تند حفظ میشود تا اینکه برای صحنه خودکشی نافرجام گلاسترِ نابینای بیچاره و بالاتر از همه، صحنههای باشکوه میان لیر و کوردلیا کُند میشود؛ صحنه اول یک آشتیِ تأثربرانگیز است و دومی صحنهای از یک استیصالِ دلخراش.
«شاه لیر» نمایشنامهای درباره تغییر چهره و دگرگونی است. کنت و ادگار به عمد تغییر چهره میدهند و به ترتیب در نقش کایوسِ خدمتکار و «تامِ بیچاره» ظاهر میشوند. کوریِ لیر و گلاستر، چه کوری واقعی و چه استعاری، پیش از آنکه هر ۲ در نهایت به پذیرش برسند، تحولات پیوستهای را به همراه میآورد. در اجرای هالدر، تنشِ داستان برای اولین بار تنها زمانی به اوج میرسد که ریگان و گانریل در قصر گلاستر با لیر روبهرو میشوند و ذات سنگدل دخترانش خود را نشان میدهد، خودِ لیر ارتباطش را با دنیای واقعی از دست میدهد و تهدیدِ کورنوال که به زودی چشمان گلاستر را کور میکند، پدیدار میشود. طوفان واقعی که در ادامه میآید تأثیرگذاری لازم را ندارد، اما اکنون جنون لیر در برابر چشمان وحشتزده مخاطب رخ میدهد.
