به گزارش خبرنگار مهر، پویش بینالمللی عکس و فیلم «طلوع ماه» به همت انجمن سینمای جوانان ایران و با همکاری سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، با هدف ثبت و ماندگار کردن جلوههای مردمی، تاریخی و بینالمللی آئینهای وداع و تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی و روایت تصویری این رویداد برگزار شد. این پویش با تأکید بر ظرفیتهای تلفن همراه در تولید آثار فرهنگی و هنری، در ۲ بخش اصلی فیلم و عکس برگزار شد و هنرمندان و علاقهمندان حرفهای و غیرحرفهای سراسر کشور امکان حضور در آن را داشتند. آثار بخش عکس شامل ۳۶۴ تکعکس و ۲۹۶ اثر در قالب ۵۳ مجموعهعکس بود که توسط حافظ احمدی، سیفالله صمدیان و عباس کوثری داوری شدند و قرار است طی مراسمی که امروز ۲۸ مرداد برگزار میشود، بهترینها معرفی شوند.
در ادامه، با اعضای هیئت داوران این پویش گفتگویی کوتاه درباره آثار داشتیم که مشروح آن را میخوانید.
از نظر اعضای هیئت داوران این پویش، آثار برگزیده ویژگیهای برجستهای داشتند که میتوان آنها از سه منظر «فراتر رفتن از یک عکس یادگاری و داشتن تفکر و روایت»، «بازتاب نگاه مردمی و سواد تصویری جامعه» و «تبدیل شدن به حافظه تصویری و آرشیو زنده» تحلیل کرد. در واقع، آثار برگزیده ترکیبی از «روایتگری»، «صداقت در انتقال حس» و «نگاه متنوع مردمی» بودند که آنها را از یک عکس ساده به یک سند تاریخی تبدیل کرده بود.
صمدیان: مسئولیت عکاس فراتر از خلق اثر هنری است
سیفالله صمدیان، بر اهمیت استراتژیک و فرهنگی تصویر تأکید کرد و در این زمینه به خبرنگار مهر گفت: چه بخواهیم و چه نخواهیم، این تصویر است که تاریخ این مملکت را میسازد، نه صرفاً کلام. امروز باید با نگاهی فرهنگی به جایگاه تصویر در جهان بنگریم؛ چراکه عکاسی با پیدایش خود، انقلابی در جهان ایجاد کرد و از همان ابتدا به یکی از مهمترین ابزارهای ثبت و روایت تاریخ تبدیل شد.
وی با هشدار درباره غفلت از ثبت تصویری درست، تصریح کرد: شما نمیتوانید در برابر تصویر خطا کنید؛ چراکه عکاسی میتواند تاریخساز باشد. اگر خودِ شما تصویر تاریختان را نسازید، این تصویر بهطور طبیعی به دست دیگری ساخته خواهد شد. آنوقت ممکن است این تصویر، حتی اگر در قالبی هنرمندانه ارائه شود، از واقعیت انسانی فاصله بگیرد و در آن صورت دیگر لزوماً حقیقت، باورپذیری و وجوه انسانی واقعه وجود ندارد.
صمدیان در پایان عنوان کرد: تصویر تنها ثبت یک لحظه نیست، بلکه میتواند در آینده به بخشی از حافظه تاریخی جامعه تبدیل شود؛ لذا مسئولیت عکاس و فیلمساز فراتر از خلق اثر هنری است و آنها در ساختن تصویری که نسلهای بعد از یک دوره تاریخی خواهند داشت، نقش دارند.
تاکید حافظ احمدی بر روایتداشتن عکسهای «طلوع ماه»
حافظ احمدی نیز در گفتگو با خبرنگار مهر به بررسی ابعاد مردمی پویش «طلوع ماه» پرداخت و آن را اقدامی ارزشمند برای ثبت تصویری یک رویداد از نگاه مردم دانست و افزود: دعوت از مردم برای مشارکت در چنین پویشهایی، علاوه بر ایجاد حس همراهی و انرژی مثبت، زمینهای برای ثبت و نگهداری بخشی از حافظه تصویری جامعه فراهم میکند.
وی با تحلیل کیفیت آثار ارسالی بیان کرد: عکس زمانی ارزشمندتر میشود که صرفاً یک تصویر یادگاری نباشد و تفکری پشت آن وجود داشته باشد. تعداد قابل توجهی از عکسهای پویش این ویژگی را داشتند و توانستند حسوحال مردم نسبت به آن اتفاق و شرایط را بهدرستی بازتاب دهند.
احمدی گفت: ثبت بخش مهمی از تصاویر توسط مردم، نشاندهنده رشد چشمگیر سواد تصویری و نگاه عمومی جامعه است؛ چراکه مردم دیگر صرفاً به دنبال ثبت یادگاری نیستند و تلاش میکنند از طریق قاب خود، چیزی را روایت یا حسی را به مخاطب منتقل کنند.
وی در پایان تأکید کرد: جمعآوری این حجم از تصاویر از زاویههای مختلف، ایجاد یک «آرشیو زنده و مردمی» است که تاریخ تصویری امروز را برای آیندگان حفظ میکند.
چرا عکسهای مردم از یک واقعه، ارزشمندتر از عکسهای رسمی است؟
دیگر داور بخش عکس پویش «طلوع ماه»، عباس کوثری است که در گفتگو با خبرنگار مهر به چالشهای عکاسی مستند در دل وقایع پرداخت و بیان کرد: ثبت لایههای درونی و کمتر دیدهشده یک واقعه دشوار است. وقتی عکاس در دل یک واقعه قرار میگیرد، کمتر میتواند تصاویری را ببیند که عزاداری و واکنش آدمها را به شکل کاملاً درونی و از نزدیک نشان دهد. بخشی از این مساله به محدودیتهای دسترسی بازمیگردد؛ چراکه معمولاً نقاط مشخصی برای حضور عکاس تعیین میشود و بسیاری از موقعیتها از پیش تعریف شدهاند. در نتیجه، ممکن است بخشهایی از واقعیت و تجربه شخصی آدمها از نگاه دوربین پنهان بماند.
وی با اشاره به ویژگیهای عکاسی در رویدادهای تاریخی گفت: عکاس برای دیدن و ثبت بعضی از لحظهها باید شانس حضور در موقعیتی خاص را داشته باشد. او در چنین شرایطی میتواند به نوعی نماینده چشم کسانی باشد که در آن واقعه حضور ندارند و امکان دیدن مستقیم آنچه را که اتفاق افتاده است، پیدا نکردهاند.
کوثری در پایان بر اصل بنیادین عکاسی مستند تأکید کرد و گفت: عکاس باید بدون قضاوت کار کند و پیش از هر چیز، آنچه را میبیند ثبت و روایت کند تا تصویر، خودش با مخاطب ارتباط برقرار کند.
میتوان از گفتههای داوران این پویش نتیجهگیری کرد که ایجاد آرشیو مردمی باعث میشود تاریخ از نگاه واقعی مردم ثبت شود تا از تحریف آن یا فاصله گرفتن از واقعیتهای انسانی جلوگیری شود. این رویکرد، امکان ثبت زوایای متنوع و لایههای درونی واقعه را فراهم میکند که شاید در عکاسیهای رسمی و محدود به نقاط خاص، نادیده گرفته شوند. در نهایت، این آثار به عنوان یک «آرشیو زنده» و حافظه تصویری، حالوهوای واقعی جامعه را برای نسلهای آینده حفظ کرده و نشاندهنده رشد سواد تصویری و نقش فعال مردم در روایت تاریخ است.
