به گزارش خبرنگار مهر، هنرهای تجسمی یکی از عرصههای هنری در کشورمان است که نسبت به دیگر هنرها امکان بروز و واکنش سریع به اتفاقها را دارد اما عموماً نسبت به دیگر هنرها همچون سینما و موسیقی، مهجور واقع میشود. در سلسله گزارشهای «هنرهای تجسمی در هفتهای که گذشت» درصدد هستیم بخشی از روند اتفاقاتی را که در هفته گذشته افتاده، بیان کنیم.
جمعهها روز تعطیل محسوب میشود اما در این روز، نمایشگاههای هنرهای تجسمی آغاز به کار میکنند و هنرمندان تجسمی اعم از نقاشان، مجسمهسازان، عکاسان، تصویرسازان، گرافیستها، خوشنویسان و … تلاشها و فعالیتهای اخیر خود را در قالب یک نمایشگاه هنری به منصه ظهور میگذارند.
«آدینه» روز نانوشته آغازین بر نمایشگاههای هنری است و البته که به دلیل تعطیل بودن اکثر مشاغل، فرصتی مغتنم برای تماشای این آثار هنری توسط اقشار مختلف مردم فراهم میشود.
«جهلهنگاری»؛ بازخوانی حافظه میناب در سفال
موزه هنرهای معاصر تهران، معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، در هفتهای که گذشت، میزبان برنامه «نقشی بر میناب» رویدادی فرهنگی هنری با محوریت بازخوانی ابعاد انسانی و اجتماعی فاجعه میناب و ادای احترام به یاد کودکان شهید بودند.
این برنامه شامل مجموعهای از اجراهای تجسمی، موسیقایی و پرفورمنس بود. «نقشی بر میناب» با هدف بازتاب روایتهای انسانی و ایجاد فضایی برای گفتگو و همدلی، به مواجههای هنری با حافظه جمعی و تجربههای انسانی پرداخت.
در بخش نخست، اجرای زنده «جهلهنگاری» با حضور چهل هنرمند برگزار شد. در این بخش، چهل جهله بهعنوان نمادهای فرهنگی و هویتی میناب، با الهام از روایتهای کودکان این منطقه به آثار هنری تبدیل شدند.
جهله، کوزهای سنتی از میناب است که با تکنیکی خاص و ترکیبی از کار دست و چرخ ساخته میشود و بخشی از زیست و حافظه فرهنگی مردم جنوب را در خود جای داده است. این آثار در ادامه به چهل موزه در نقاط مختلف جهان اهدا خواهند شد.
در بخش پرفورمنس، مارپیچی از خاک ساحلی میناب به طول حدود شش متر در فضا شکل گرفت؛ مسیری برای حرکت، تجربه و مواجهه مخاطب با روایتهای انسانی.
اجرای اثر با حضور گروه موسیقی جنوب و سازهای کوبهای آغاز شد. سپس مخاطبان از طریق کدهای QR با روایتهای دانشآموزان میناب آشنا شدند و با حرکت در مسیر مارپیچ و یافتن جملههای کلیدی، تجربهای تعاملی و شخصی از اثر را رقم زدند.
در این مسیر، یادگاری کوچکی با نام محلی «اشتروک پیشی» به مخاطبان اهدا شد؛ شیئی نمادین از اسباببازیهای سنتی کودکان مینابی که به عنوان بخشی از روایتهای اثر طراحی شده بود.
در ادامه برنامه، کوارتت بادی «در میان آوار» با آهنگسازی میلاد آقایی اجرا شد. این قطعه که در هفتههای نخست جنگ برای کوارتت بادی نوشته شده است، با ترکیب ۲ فلوت، کلارینت و فاگوت، بازتابی از تجربه جنگ، فقدان و اندوه جمعی را در قالب موسیقی ارائه میدهد و به یاد کودکان جانباخته در میناب تقدیم شده است.
برنامه «نقشی بر میناب» با حضور جمعی از مقامات، هنرمندان و حاضران در موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد و تلاشی بود برای بازخوانی حافظه جمعی از طریق هنر. این رویداد با پیوند میان تصویر، صدا، بدن و خاک، به بازتاب تجربههای انسانی و یادآوری کودکان میناب پرداخت.
درگذشت ۲ هنرمند پیشکسوت مجسمهساز و نقاش قهوهخانهای
مرتضی نعمتالهی هنرمند پیشکسوت مجسمهساز اصفهانی که به عنوان یکی از چهرههای اثرگذار در مجسمهسازی معاصر ایران شناخته میشد، جمعه ۲۲ خرداد ۱۴۰۵ دار فانی را وداع گفت. مراسم تشییع مرتضی نعمتالهی هنرمند فقید مجسمهساز، دوشنبه ۲۵ خرداد از مقابل هنرستان هنرهای زیبای اصفهان در میان هنرمندان و دوستان و خانواده وی، برگزار و سپس، پیکر این هنرمند به سوی باغ رضوان و در قطعه هنرمندان این آرامگاه به خاک سپرده شد.
مرتضی نعمتالهی از سال ۱۳۴۲ تا ۱۳۴۵ در هنرستان هنرهای زیبای اصفهان آموزش دید و دوره لیسانس مجسمهسازی را سال ۱۳۴۹ در دانشکده هنرهای زیبای تهران گذراند. وی چند سال در فرانسه به تحصیل پرداخت و در سال ۱۳۷۰ به زادگاهش، اصفهان بازگشت. نعمت الهی اولین بار نقاشیهایش را در تالار نقش به نمایش گذاشت (۱۳۵۴). مجسمههای وی در نمایشگاهها و دوسالانههای مجسمهسازی به نمایش درآمده است. او مجسمههای شهری متعددی ساخته که تندیسهای شیخ بهایی، فردوسی، علیاکبر معمار و طیران از جمله آنها هستند. مجسمه «طیران» که در سال ۱۳۷۲ در اصفهان نصب شد، به عنوان نخستین مجسمه آبستره در فضای عمومی ایران شناخته میشود؛ اثری که به باور بسیاری از صاحبنظران، نقطه عطفی در گذار هنر شهری ایران از سبک فیگوراتیو به سوی بیان انتزاعی بود. مرتضی نعمتالهی، به نوعی از پیشگامان رویکرد روشمند در مجسمهسازی معاصر ایران است، هنرمندی که کوشید تجربه زیسته، مطالعات نظری و دغدغههای شهری را در قالب زبان حجم و فرم به بیان درآورد.
همچنین، جواد عقیلی هنرمند پیشکسوت نقاشی قهوهخانهای بامداد ۲۶ خرداد و همزمان با روز اول محرم، در ۹۷ سالگی در آمریکا درگذشت.
جواد عقیلی نقاش پیشکسوت قهوهخانهای و مجموعهدار، متولد ۱۳۰۸ یکی از آخرین بازماندههای نسل درخشان نقاشان قهوهخانهای در ایران است که بیش از ۴۰ سال این سبک را حفظ، مراقبت و نگهداری کرد. وی از کودکی به نقاشی علاقهمند بود، به طوری که در کنکور دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران ۴۰۰ نمره از نقاشی گرفت. البته عقیلی وارد دانشکده فنی شد؛ در واقع، وی سال ۱۳۳۶ کنکور داد و در رشته فنی مشغول به تحصیل در رشته مهندسی راه و ساختمان و در سال ۱۳۴۰ فارغالتحصیل شد اما چیزی از علاقهاش به نقاشی کم نشد.
عقیلی در سالهایی که مهندسی میکرد، به کلاسهای نقاشی هانیبال الخاص در دانشکده هنرهای زیبا نیز میرفت تا نقاشی را آکادمیک فراگیرد. وی پس از انقلاب اسلامی و بعد از بازنشستگی به سراغ علاقه قدیمی خودش رفت و مشغول نقاشی شد.
نقش یاران کوچک تیم ملی فوتبال روی دیوارنگاره راهآهن
در هفتهای که گذشت، تیم ملی فوتبال کشورمان با نام شهدای «میناب ۱۶۸» در جام جهانی ۲۰۲۶ شرکت کرده است.
بر این اساس دیوارنگاره میدان راهآهن نیز با به تصویر کشیدن کودکان شهید میناب در لباس تیم ملی فوتبال، پیام مظلومیت و آرزوهای از دسترفته آنان را به زبانی جهانی بیان میکند.
ارجاع بصری این دیوارنگاره به چیدمان تیمهای حاضر در جام جهانی، این پیام تلخ و تأملبرانگیز را تقویت میکند که این کودکان باید در زمین بازی و مسیر بالندگی حضور میداشتند، نه در فهرست قربانیان جنگ. شعار انتخابشده برای این اثر نیز به شکلی هنرمندانه، تضاد میان دنیای پاک کودکانه و واقعیت خشونت را برجسته میسازد.
فعالیت ۸۵ گالری در زمان جنگ رمضان
هفته گذشته، گزارش آماری فعالیتهای هنری معاونت هنری در حوزه تئاتر، موسیقی و هنرهای تجسمی، در بازه زمانی آغاز آتش بس جنگ تحمیلی رمضان تا ۳۱ خرداد منتشر شد.
در بخش هنرهای تجسمی این گزارش، اعلام شده ۸۵ نگارخانه در تهران فعال بودهاند و نگارخانههای شاخص در شهرهایی همچون اصفهان، مشهد، تبریز، بندر انزلی و کرمان نیز با برگزاری نمایشگاههای مختلف، به تداوم جریان نمایش و عرضه آثار هنری کمک کردهاند.
افتتاح نمایشگاههای هنری در آدینه
نمایشگاه ویدئو آرتهای صادق تیرافکن با عنوان «عاشورا» در بنیاد صادق تیرافکن، نمایشگاه آثار احمد وکیلی در گالری هور، نمایشگاه گروهی نقاشی «امتداد» در گالری ماد، نمایشگاه آثار سعید چاواری با عنوان «دیوار» در گالری عصرجدید، نمایشگاه گروهی «از تَن» در گالری زم و نمایشگاه گروهی «به جایی که نبودهام برگردم» در گالری ژورا، از جمله نمایشگاههایی هستند که عصر جمعه ۲۹ خرداد افتتاح میشوند.
