در باب سینمای جهان برای شما علاقه مندان خبر داریم مبنی بر اینکه “آیا ورژن جدید مومیایی مدافعان حرم را نشانه گرفته است؟ – اخبار سینمای ایران و جهان” که پیشتر بدان میپردازیم.

سینماپرس: در فیلم تازه مومیایی، تام کروز به سرزمین نینوا می‌رود و در آنجا زنی که در «حرم» مدفون شده و ایشان را با اسم «آمنت» صدا می‌زند، از یک خواب اهریمنی بیدار می‌کند.

مرتضی درستیان/ مواجهه «تمدن غربی» با «تمدن شرقی» را می‌توان در برخی فیلم‌ها و ازجمله در فیلم جن گیر (ویلیام فرید کین) مشاهده کرد. جایی که کشیش «لنکستر مرین» (مکس فون سیدو) در طرف دیگر مجسمه عظیم شیطان (پازوزو) در صحرای نینوا ایستاده است و صدای خشن پارس سگ‌ها توجه پدر مرین را جلب می‌کند. این سبک مواجه با اهریمن پیوسته برخواسته از شرق، در سالهای واپسین موتیف روایی دنباله‌داری است که در اغلب کارهای سینمایی غرب، امتداد تولید یافته است. سبکی که فریدکین در جن‌گیر بنا گذاشت، بطور کلی مبنای تصویری داشت و هیچ تفسیر و تبیین محتوایی به قاب تصویر‌های فیلم اضافه نمی‌شد. 

با اینحال قبل از فیلم جن‌گیر و تاثیر جهانی‌اش برای تفهیم این مسئله کلان آخرالزمانی که اهریمن از شرق برخواهد خواست، «نینا ویلکاکس پوتنام» و «ریچادر شایر» داستانی ۹ صفحه‌ای را تحت عنوان «کاگلیوسترو» در باب کاهن جادوگری مصری که ۳۰۰۰ سال با تزریق نیترات عمر می‌کند را به نگارش درآوردند. «جان ال. بلیدستون» فیلمنامه‌نویس مشهور هالیوودی با توجه به این جریان نه صفحه‌ای، فیلمنامه «مومیایی» را به نگارش درآورد و قصصه‌ای که اهریمن باستانی در شرق خفته و روزی بیدار می‌شود را فرمولیزه کرد.

جان ال. بلیدستون

مستقل از هر قضاوتی در باب اشخاص،«جان ال. بلیدستون» از بنیانگذاران قصص و روایت‌هایی است که خروش و قیام‌های اهریمنی در عمده فیلمنامه‌هایش را به تاریخ شرق نسبت می‌دهد. ایشان در هالیوود استاکار بزرگ نوشتن فیلمنامه هایی مانند «دراکولا»، «فرانکشتاین» ،«مومیایی» و قصص مرتبط با چنین هیولاهایی است. فیلمنامه اولین مومیایی را ایشان به نگارش درآورد که این فیلمنامه دستمایه دو ورژن سینمایی در سال‌های ۱۹۳۲ و ۱۹۹۹ قرار گرفت.

اهریمن شرقی به چه نحو متولد شد؟

از فیلمنامه ارجینال مومیایی (The Mummy) «جان ال بلیدستون»  ، دو فیلم با عنوان مومیایی در سال‌های ۱۹۳۲  و ۱۹۹۹ ساخته شد. هر دو ورسیون سینمایی به اهریمنی زمینی در ردای کاهن اعظم مصر و فرشته نگهبان مرگ می‌پردازد که روح شیطانی دارد و دلباخته یکی از شاهزادگان مصری می‌شود،کاهنی به‌اسم «ایمهوتپ».  وقتی شاهزاده «آنوکسونامون» می‌میرد، «ایمهوتپ» با خواندن بخش‌هایی از کتاب سیاه سعی می‌کند ایشان را به زندگی بازگرداند. فرعون از «ایمهوتپ» به بهره برداری از کتاب سیاه خشمگین می‌شود و دستور می‌دهد  ایشان را زنده زنده مومیائی و در شهر«هامون آپترا»  به خاک بسپارند. ۳۰۰۰ سال در این منطقه جنگ و خونریزی بود و مردمان خبر نداشتند که چه اهریمن بزرگی در پایین این مقبره مدفون است. «مجوسان»، طی نسل‌های متمادی، محافظان مقدس فرعون از مقبره و محل دفن ایمهوتپ و شهر « هامون آپترا» بودند. در ورسیونی که سال ۱۹۹۹ ساخته شده است، شروع رخدادها از زمانی‌ شروع می شود که انگلیسی‌ها سرگرم نبرد با مسلمانان هستند و مجوسان با آن لباس سیاه سمبلی از طالبان به شمار می‌روند. ابزاری انسانی و میلیتاریستی که که واسطه مهار اهریمن درشرق میانه هستند و با غربی‌ها رابطه خوبی دارند. حتی در فیلم بازگشت مومیایی کالا ۲۰۰۱ می بنیم که سردسته مجبوسان برای پشتیبانی از باستان‌شناسان انگلیسی به لندن می‌رود.

در ورژن‌ای که در سال ۱۹۳۲ ساخته شد، گروهی از محققان مقبره «آنوکسونامون» را قرن‌ها بعد می‌گشایند ، «ایمهوتپ» در کالبد یک دانشمند زشت روی مصری به‌ اسم «آردت بی» حیات مجددا می‌یابد و سعی می‌کند «آنوکسونامون» را مجددا زنده کند، با اینحال توفیقی نمی‌یابد. بعد از آن با دختری به‌اسم «هلن« مواجه می‌شود و  به تصور اینکه روح معشوق ایشان در کالبد «هلن»  قرار گرفته، رازش را با ایشان به اشتراک می‌گذارد. «هلن» نیز یکی از الهه‌های مصری را به کمک می‌طلبد و الهه با نیروئی جادوئی «آردت بی» را نابود می‌کند.

در روایت‌های متعدد مومیایی از ۱۹۳۲ تا سال ۲۰۱۷ ، هیولای اصلی فیلم پیوسته از شرق وارد محیط کشورهای غربی می‌شود و چنین دستمایه روایی، یک موتیف محتوایی ثابت است. در حقیقت ریشه چنین نگره ‌سینمایی را باید در روایت‌های دراکولایی (دراکولای برام استوکر) و داستانهایی پیرامون مومیایی ها جستجو کرد. درونمایه اصلی مومیایی ظهورموجودی اهریمنی در شرق میانه و جدل محققان و باستان شناسان غربی با موجود باستانی است.

دست اهریمن از کدام آستین بیرون آمد؟!

فیلم دست مومیایی ادامه فیلم اول نیست، با اینحال تم و پیرنگ فیلم ،قرینه فیلم در ابتدا ، کالا سال ۱۹۳۲ است. روایت فیلم،پیرامون کاریس شاهزاده مصری است که دل در گروه محبت شاهزاده آنانکا دارد و بعد از مرگ زودهنگام معشوق،کاریس می‌کوشد که با بهره برداری از شیوه‌های پزشکی مرسوم ایشان را زنده کند. روایت فیلم در قرن‌ها بعد با دو دانشمند آمریکایی دنبال می شود که مقبره آنانکا و کاریس را کشف می کنند و پیکره آنانکا را به موزه ای در نیو انگلند آمریکا می برند.

آمون کاهن اعظم مجوس با عصاره گیاهی جادویی کاریس را بیدار و به یک موجود فنا پذیر مبدل می‌کند و به همراه وی به آمریکا می‌رود تا آنانکا را مجددا به مصر بازگردانند. با اینحال مومیایی در حریق خشم آمریکایی‌ها می سوزد. این فیلم بیشتر از آنکه مشابه قسمت در ابتدا مومیایی باشد مشابه فیلم فرانکشتاین است و حتی بازیگر نقش مومیایی همان بازیگر فرانکشتاین است. سه دنباله دیگر با عنوان مقبره مومیائی (هارولد یانگ، ۱۹۴۲)، روح مومیائی (رجینالد لی‌برگ، ۱۹۴۴) و نفرین مومیائی (لسی گودوینز، ۱۹۴۴) ساخته شد که هیچکدام کارهای برجسته‌ای نبودند. 

شاهزاده تاریکی برمی‌خیزد!

فیلم مومیایی کالا ۱۹۵۹ باسازی مجددا فیلم «دست مومیایی» است. روایت مومیایی کالا ۱۹۵۹ در باب دو دانشمند انگلیسی که پیکره  «آنانکا» را به موزه ای در لندن می‌برند و «کاریس» به قصد بازگرداندن و زنده کردنش به لندن می‌رود. در آن‌جا با دیدن همسر دانشمند، به جای کشتن بنینگ دانشمند، اربابش «محمد اَخیر» را به قتل می‌رساند. این فیلم را نمی‌توان بازسازی مومیائی (کارل فرویند، ۱۹۳۲) به‌شمار آورد. برنامه داستانی‌اش بیشتر به دست مومیائی (کریستی کابان، ۱۹۴۰) مشابهت دارد با این وجود برای این فیلم چند دنباله دیگر هم ساخته شد.  نفرین مقبره مومیائی (مایکل کارراس، ۱۹۶۴)، کفن مومیائی (جان گیلینگ، ۱۹۶۷)، که بدترین نوع دنباله سازی برای این سری است و بهترین فیلم‌ انگلیسی از سری «مومیائی»، خون معبد مومیائی (ست هولت و مایکل کارراس، ۱۹۷۱)، برمبنای جریان «گوهر هفت ستاره برام استوکر» است که روایت فیلم و گونه معمایی آن با دیگر کارهای انگلیسی پیرامون مومیایی ساخته شده بسیار دارای اختلاف است.

روایت این فیلم پیرامون شاهزاده تاریکی «پرنسس ترا»ست که گروهی از باستان‌شناسان انگلیسی موفق می‌شوند ایشان را در یکی از معابد مصری بیابند و با خود به لندن ببرند. وقتی فاچز باستان شناس شاهزاده تاریکی را می یابد ناگهان خون جدیدی در رگ‌هایش جاری می‌شود و فرزند دختر ایشان نیز مارگارت (والری لئون)  همزمان با این موضوع به دنیا می‌آید. مارگارت دقیقا زمانی متولد می‌شود که پدرش به شاهزاده تاریکی می‌نگرد و «فاچز» باستانشناس اعتقاد دارد که روح پرنسس ترا در کالبد دخترش تجلی می یابد. جولیان کوربرک (جیمز ویلرز) یک شیطان پرست انگلیسی، به تدریج به دختر «پرفسور جولیان فاچز» نزدیک می‌شود و با مارگارت ارتباطات برقرار می‌کند و حقایق را پیرامون پرنس تاریکی به مارگارت بیان می کند. زمانیکه «کوربرک» سعی می‌کند مجددا ترا را زنده کند پدر باستانشناس و دخترک با نیزه‌ای باستانی که گوهری گرانبها بدان وصل است،  شاهزاده تاریکی را به قتل می‌رساند، با اینحال شاهزاده تاریکی خودش را در کالبد نیمه جان مارگارت مجددا زنده می‌کند.  

نسبت دادن اهریمن به اسم‌ها و مکان‌های مقدس شرقی

در اغلب روایت‌های حول مومیایی اغلب یک زن افسونگر می باشد که با جهان تاریکی‌ها و جهان نفرین‌های سیاه تماس دارد. حدودا بیش از ۷ فیلمی از  ۱۰ فیلمی که با محوریت یک مومیایی برخواسته از شرق ساخته شده‌اند، الگوی داستانی خود را از رمان« گوهر هفت ستاره برام استوکر» گرته‌برداری کرده‌اند. زنی که روح خود را به شیطان فروخته است و پرنس تاریکی شهرت دارد و در شرق میانه مدفون است و به وسیله ماجرایاجویان و محققان غربی کشف می‌شود و این اهریمن سعی می‌کند با سود‌بری از قدرت‌های اهریمنی، ارتش تاریکی را در شرق زنده کند.

روایت این زن اهریمنی در فیلم مومیایی ساخته «الکس کارتزمن» کالا ۲۰۱۷ مجددا تکرار می‌شود. زنی اهریمنی که در قبلی روح خود را به شیطان فروخته است تا جانشین پدرش شود، با اینحال به وسیله مصریان باستان به نقطه ای دوردست برده می‌شود و در آنجا دفن می‌شود. این مکان جایی جز نینوا نیست و نیک مورتون (تام کروز) آمریکایی تحت عنوان “آزادی خواه کارهای باستانی” این مکان را در نینوا را با اسم حرم کشف می‌کند.

چه کسی در این حرم مدفون است و نامش چیست؟

اسم این زن مدفون شده در سرزمین نینوا را راسل کرو بازیگر نقش هنری جکیل در فیلم مومیایی، «آمنه» تلفظ می‌کند با اینحال در سایت مشهور IMDB اسم کاراکتری که سوفیا باتلاس بازی می‌کند Ahmanet، خدای بنیادین جهان در فرهنگ مصر باستان، همسر آمون، مادر رع و محافظ فرعون عنوان می‌شود. در زبان انگلیسی اسم مادر پیامبر اسلام را بدین صورت Aminah bint Wahb می‌نویسند و نوع تلفظ آن بیشتر مشابه «اَمینه» است. با اینحال مسلمانان فارس و عرب زبان، اسم مادر پیامبر اسلام را «آمنه» تلفظ می‌کند نیک مورتون (تام کروز) در نقش افسر آزادیبخش برای کشف محل استقرار این زن شیطانی نقشه‌ای در اختیار دارد که عبارت انگلیسی حرم روی آن درج شده است.

در فیلم در دیالوگی کوتاه در باب معنای حرم بحث می‌شود. آیا حرم به معنای گنج نفرین یا دانش ممنوعه است. در حقیقت عبارت حرم چندی قبل در فیلم‌های آمریکایی استفاده می‌شود و قبل از چنین جمله ای temple مترادف با کلمه معبد در باب مومیایی‌ها استفاده می‌شد.

اگر برداشتی بومی از سری فیلم‌های مومیایی داشته باشیم و در قیاسی تطبیقی حتی بر انطباق‌های حقیقی اصرار نداشته باشیم، بی شک اصرار تولیدکنندگان بر نوع تلفظ بازیگران بر اسم مقدس مادر پیامبر اسلام و اینکه مقبره آمنه در سرزمین نینوا، در مکانی با عنوان حرم قرار دارد، عرصه برداشت‌های دیگری را ممکن می‌آورد. «نیک مورتون» عضو ارتش ایالات متحده بهمراه یک نظامی دیگر به جای حرم حمله‌ور شده و با محافظان حرم مواجه نظامی دارند. این مواجه و سبک تسخیر حرم، نمی‌تواند به آنچه در شرق میانه رخ می‌دهد بی تماس باشد. طبیعی است گروهی از اعراب که از این منطقه نگهداری می‌کنند و مدافعان حرم هستند و فیلم به روش رندانه و تمثیلی با اشارات غیرمستقیم به یک مسئله بطور کلی قابل استنباط برای مخاطب جهانی اصرار دارد.

ولی باید گفت هر ذهن پرسشگری، بدون توهم توطئه نمی‌تواند انتقال چنین مفاهیمی را در برداشتی استعاری و تمثیلی موهن تلقی نکند. نکته جالب این است که در زمانیکه فراعنه در مصر حاکم بودند از سال ۵۳۹ قبل از میلاد، ایرانیان به مدت ۱۱ قرن بر خاک عراق حکومت می‌کردند و با ظهور اسلام بود که سرزمین عراق به تسخیر ایرانیان سود و تاکید بر دفن آمنه تحت نام پرنسس مصری که روح خود را به شیطان فروخته ،در سرزمین نینوا، در مکانی به اسم حرم، در دوران مصر باستان که حاکمیت عراق در اختیار ایرانیان بود،گوینده موقعیت نمایشی استعاری و تمثیلی است. اگر در باسازی فیلم مومیایی در سال ۱۹۹۹ قصه فیلم به شبه طالبان سیاه‌پوش مجوس تحت نام مدافعان معبد تاکید دارد، در این فیلم مردمان بومی عراق از حرم آمنه دفاع می‌کنند و وجه مشترک اغلب همه این کارهای بازهم تاکید بر همان مولفه روایی برخواستن اهریمن از شرق دارد.  

فیلم با جریان یک جنگجوی صلیبی مسلمان کش شروع می‌شود که با یک گوهر گرانبها دفن می‌شود. بعد از سال‌ها اجساد مردان صلیبی در مرحله حفر تونل‌های پایین زمینی لندن کشف شده و دکتر «هنری جکیل» (راسل کرو) عضو “انجمن سلطنتی مخفی” در دولت انگلستان تصمیم گرفته است اهریمن زنده شده از شرق را مجددا متوقف کند. دکتر جکیل اشاره می‌کند« آمنه» موجودی فراتر از موجودات باستانی است که آنها با آن روبرو شده‌اند. آمنه قدرت اداره زندگی و مرگ را خواهد داشت و نیک مورتون را بعد از حادثه سقوط هواپیما زنده کرده و قصدش این است که کالبد نیک را تسلیم شیطان کند. در این فیلم از خنجر سث دائما اسم برده می‌شود. گروه باستانشناسان انگلیسی با هدایت دکتر جکیل دنبال خنجر سث هستند. خنجری که  یه تکه جواهر قرمز رنگ بزرگ روی قسمت ابتدایی خنجر نصب شده است. آمنه قصد داشته که همسرش را با این خنجر به قتل برساند تا «لوسیفر» بتواند کالبد ایشان را تسخیر کند. قصد آمنه بازگرداندن شیطان است چون ایشان روح خود را به اهریمن فروخته است. با اینحال شوالیون صلیبی مسلمان کش سال‌ها قبل پی به راز خنجر برده‌اند واین سنگ گرانبها به همراه پیکر یکی از صلیبیون دفن کرده‌اند. ظهور آمنه از درون معبد توام می شود که با وقتی که آرامگاه صلیبیون را یافته‌اند. سث خدای مرگ مصری‌ها بوده و خنجر و سنگ  همراه با هم قدرتی را ایجاد می‌کنند که می‌تواند سث را فناناپذیر کند. با این وجود سنگ درخشان قرمز رنگ قرن‌ها پیش به وسیله جنجگویان صلیبی از مسلمانان دزدیده شده تا خنجر احیای شیطان کامل نباشد.

سث موجودی است که در قرائت‌های مذهبی تحت نام شیطان و لوسیفر شهرت دارد و برنامه ریزی شده است با ترکیب خنجر و سنگ، نیک تحت نام منتخب آمنه قربانی شود تا شیطان در ایشان حلول کند. آمنه به وسیله دکتر جکیل اسیر شده است و این اهریمن کهنه کار وقتی متوجه می شود گروه دکتر جکیل سنگ را یافته‌اند، با نیروهای فراطبیعی در لندن دست به عملیات تروریستی مهیبی می‌زند تا بتواند از دسترسی نیک موترون به سنگ جادویی جلوگیر کند. آمنه به محل دفن صلیبیون می‌رود و جنگجویان مسلمان‌کش به احترام آمنه در مقابلش می ایستند. نیک به جای اینکه خنجر را و سنگ را آمنه در سینه اش فرو ببرد، خود دست به این کار می‌زند تا پذیرای لوسیفر در کالبد خویش باشد، در صحنه پایانی می‌بینیم، این هیولا راهی صحراهای عربی شده و لباس عربی به تن دارد. در صحنه پایانی نیک مورتون هیولا را می‌بینیم که در صحرا با همراهش به مسیر جدیدی پای قرار داده‌اند و واضح نیست کدام هیولای عربی را برنامه ریزی شده است در شرق میانه تسخیر کنند.

* فارس

امیدواریم خبر “آیا ورژن جدید مومیایی مدافعان حرم را نشانه گرفته است؟ – اخبار سینمای ایران و جهان” مورد استقبال شما قرار گرفته است. اگر دوست دارید این خبر را برای دوستان خود ارسال نمائید.

منبع

  • برچسب ها:

    به اشتراک بگذارید :

    مطلب قبل و بعد
    مطالب مشابه